EN ISO 13688 Genel Koruyucu İş Kıyafeti Standardı: Kapsam, Testler ve Tedarik Rehberi

EN ISO 13688, koruyucu iş kıyafetlerinin AB ve Türkiye pazarında yasal olarak piyasaya sürülebilmesi için karşılaması gereken asgari genel şartları belirleyen temel standarttır. EN ISO 20471 (yüksek görünürlük), EN 1149 (elektrostatik), EN 11611 (kaynak) gibi spesifik koruma standartları bu genel şartlara ek katmanlar olarak uygulanır; yani EN ISO 13688 uyumu sağlanmadan spesifik standart iddiası geçersizdir. Standardın kapsamı kumaş mekanik testlerinden ergonomi değerlendirmesine, toksik madde kontrolünden etiketleme formatına kadar geniş bir yelpazede tedarikçinin belgelenmesi gereken başlıkları içerir. Türkiye B2B iş kıyafeti pazarında satın alma departmanlarının önemli bir bölümü EN ISO 13688 belgesinin numarasını, kapsamını ve geçerlilik süresini numara düzeyinde doğrulamadan sipariş vermekte; bu durum denetim tutanağında eksiklik veya ithalatta AB gümrük reddi gibi ciddi yaptırımlar doğurabilmektedir. Bu rehber, standardın kapsamını, testlerini, etiketleme zorunluluklarını ve tedarikçi doğrulaması için OSGB/İSG uzmanlarına somut kontrol listesini 20 yıllık Denizli üretim deneyimimizle sunmaktadır.

1. EN ISO 13688 Nedir ve Neden Temel?

EN ISO 13688, ISO tarafından yayınlanan ve Avrupa Birliği'nde EN eki ile benimsenen "koruyucu iş kıyafetleri — genel şartlar" standardıdır. Tüm koruyucu kıyafet kategorileri (görünürlük, kaynak, kimyasal, statik, soğuk, sıcak, aşınma) için asgari ortak koşulları tanımlar; ülkemizde TS EN ISO 13688 olarak kabul edilmiştir. 2013 sürümünden sonra 2024 güncellenmesiyle ergonomi ve toksik madde test kriterleri güçlendirilmiştir. KKD Kategori II ve III kapsamındaki tüm iş yelekleri bu standart çerçevesinde CE işareti taşımak zorundadır.

• Yasal statü: AB Yönetmeliği 2016/425 kapsamında piyasaya arz edilen tüm Kişisel Koruyucu Donanım (KKD), EN ISO 13688 genel şart standardına uygun olmalı; aykırı ürün AB ithalatında gümrükten geri çevrilir ve idari para cezası uygulanır.
• Kapsam genişliği: Kumaş mekanik testleri, ergonomi, boyut-fit, etiketleme, OEKO-TEX ilişkisi, yıkama talimatı ve kullanıcı bilgilendirmesi bir arada değerlendirilir; tek kalem uygunsuzluk tüm standart uyumunu geçersiz kılar.
• Diğer standartların temeli: EN ISO 20471, EN 1149, EN 11611 gibi spesifik koruma standartları ancak EN ISO 13688 uyumu olan kıyafetlere eklenebilir; genel şart standardı uyumu yoksa spesifik sertifika iddiası geçersiz.
• Tedarikçi kalite göstergesi: EN ISO 13688 belgesine sahip üretici OEKO-TEX, ISO 9001 gibi yan sertifikalara da genellikle sahiptir; bu sertifika paketi kurumsal tedarikte temel filtredir.
• Periyodik yenileme: Standart belgesi tipik olarak 3-5 yıllık periyotta yenilenir; ürün revizyonu, kumaş parti değişikliği veya üretim yeri değişmesi durumunda yenileme zorunlu tutulur. Eski tarihli belge teklifte kabul edilmemelidir.

İlke Tekstil Denizli fabrikası 2005'ten beri tüm iş yeleği üretimini EN ISO 13688 genel şart standardı çerçevesinde yürütmekte; 25.000 adet/ay kapasitesi boyunca her partide ergonomi ve mekanik testleri ISO 9001 kalite yönetim sistemi ile dokümante edilmektedir. 30 personel kadrosu bu standartlar çerçevesinde eğitimli olup 300+ kurumsal referansa sertifika belge numaralı teslim gerçekleştirmiştir.

2. Standardın Kapsamı ve Uygulama Alanı

EN ISO 13688 sadece iş yeleğini değil, tulumdan önlüğe, kaput'tan iş ayakkabısı kılıfına kadar tüm koruyucu kıyafet tipolojisini kapsar. Standart, ürünün tek başına değerlendirilmesinin yanı sıra kombinli kullanım (yelek + ceket + pantolon) senaryolarını da ele alır. Ayrıca tekstil dışı bileşenler (cırt cırt, fermuar, reflektör bantlar, logo nakış/baskı) bu standardın testleri çerçevesinde denetlenmelidir.

• Kıyafet tipolojileri: Tek parça (overall), iki parça (ceket+pantolon), yelek, önlük, pelerin ve aksesuarlar (kol manşet, bel bandı) standart kapsamındadır. Her tipoloji için ayrı boyut ve ergonomi gereksinimleri tanımlıdır.
• Bileşen standartları: Fermuar (ISO 11640 aşınma), cırt cırt (EN 12935 dayanım), reflektör (EN ISO 20471 alt testleri), dikiş iplik (ISO 13935 tensile) ayrı ayrı test edilir; zayıf bileşen tüm ürünün standart uyumunu geçersiz kılar.
• Kombinli test: Yelek + ceket + pantolon birlikte kullanılan sistemlerde, kombinin hareket serbestliği, termal konfor ve görünürlük tek parça gibi değerlendirilir. Bu yaklaşım özellikle EN ISO 20471 Sınıf 3 reflektör gereksinimi için kritiktir.
• Ambalaj ve kullanıcı bilgilendirme: Her KKD ürünü bireysel ambalajda kullanıcı talimatı, CE işareti, onaylı kuruluş numarası ve EN ISO 13688 uyum beyanı ile sunulmalı; ambalaj eksikliği KKD olarak satışa sunma ihlalidir.
• İstisna ve kapsam dışı: Askeri kıyafet, dekoratif etkinlik kıyafeti, moda ürünleri ve ev tekstili bu standart kapsamında değildir; bu ürünler için ayrı AB direktifleri uygulanır.

İlke Tekstil Denizli fabrikası EN ISO 13688 kapsamında ürettiği iş yeleği, ceket, mont, pantolon ve kapitone kıyafet hattının her parça ve kombinli ürünleri için bileşen-düzeyinde dokümantasyon tutmakta; 300+ kurumsal referansın talep ettiği her kombinli set 4 aktif sertifika (EN ISO 20471, EN ISO 13688, OEKO-TEX Standard 100, ISO 9001) çerçevesinde tek tek test edilerek teslim edilmektedir.

3. Mekanik Özellik Testleri (Dayanım, Çekme, Aşınma)

EN ISO 13688 kapsamında kumaş ve bitmiş ürün 6 temel mekanik testten geçer. Bu testler iş kıyafetinin normal kullanım koşullarında 3 yıl standart kullanım ömrü boyunca yapısal bütünlüğünü koruması için tasarlanmıştır. Test değerleri minimum kabul eşikleri biçiminde tanımlı; alt eşiğin altındaki performans standarttan ret anlamına gelir.

• Çekme dayanımı (ISO 13934-1): Kumaş uzunluk ve enine yönde minimum 200 N çekme direnci sağlamalı; reflektörlü yelek kumaşları 180-250 N aralığında üretilir. Düşük çekme direnci yırtılma ve dikiş açılmasıyla erken yıpranma verir.
• Yırtılma mukavemeti (ISO 13937-2): Balistik yırtılma test sonucu 15 N üstü olmalı; iş yeleği kumaşı üretimi sırasında kalite kontrol ekibi rastgele örneklem ile bu testi uygular.
• Aşınma direnci (ISO 12947-2 — Martindale): 5.000-20.000 devir aralığında aşınma testi; 5.000 devir altı düşük dayanım, 20.000 üstü yüksek performans göstergesidir. İş yeleği için minimum 10.000 devir önerilir.
• Dikiş mukavemeti (ISO 13935-2): Ana dikiş minimum 180 N, kritik dikiş (yaka, kol, cep) 200 N üstünde olmalı; düşük dikiş mukavemeti yıkama sonrası dikiş açılması riskini artırır.
• Boyut stabilitesi (ISO 6330 + ISO 5077): 5 yıkama sonrası uzunluk ve ende çekme %3 altı olmalı; daha yüksek çekme yelek fit'inin deforme olmasına ve kullanım ömrünün kısalmasına neden olur. İlke Tekstil Denizli üretiminde bu oran %1-2 bandında tutulmaktadır.

İlke Tekstil Denizli fabrikası mekanik testleri TÜRKAK akredite laboratuvar (İTÜ, TSE, Uludağ Üniversitesi Tekstil Fakültesi) ile partner üretim protokolüne sahip; her kumaş partisi için 6 test raporu dosyalanır ve sertifika numarası teklif aşamasında müşteri ile paylaşılır. 2005'ten beri bu test protokolü ISO 9001 kalite yönetim sistemi kapsamında sürdürülmekte olup 300+ kurumsal referansın iade oranı %0,5 altında kalmıştır.

4. Ergonomi ve Beden-Fit Gereksinimleri

EN ISO 13688 kapsamında ergonomi testleri, iş kıyafetinin kullanıcı hareketlerini kısıtlamadan vücudu koruması ilkesiyle tasarlanmıştır. Bu testler kullanıcı performansını doğrudan etkileyen ve İSG açısından verimliliğin temel göstergesidir. Yanlış ergonomi, kol/omuz/bel bölgesinde tahriş, erken yorgunluk, dolayısıyla iş gücü verim kaybına yol açar.

• Hareket serbestliği testi: Kullanıcı tipik 10 pozisyon hareketi (oturma, çömelme, kol yukarı, kol yanlara, eğilme, dönme) yelek giyinmiş halde kısıtlama olmadan yapabilmelidir; kumaşın çekilmesi veya bağlantı noktalarının gerilmesi standarttan ret nedenidir.
• Kol ve omuz açısı: Kol 180° yukarı kaldırıldığında yelek kumaşı sıyrılmamalı veya kol deliği bel bölgesinden ayrılmamalı; bu gereksinim inşaat ve lojistik sektörlerinde özellikle kritiktir.
• Beden tablosu uyumu: EN 13402 standart beden tablosu ile uyum zorunlu; S-XXL aralığında ölçü (göğüs, bel, omuz, boy) sınırları Türkiye antropometrik verilerine göre kalibre edilmelidir. 3XL-6XL büyük beden aralığı ek standart koşuluna tabidir.
• Termal konfor (ISO 7730): Yelek, iç katmanla kombinli kullanımda CLO değeri (ısıl yalıtım) hesaplanmalı; yazlık 0,3-0,5 CLO, kışlık 0,8-1,4 CLO ideal bandırır. Kumaş nefes alabilirliği (MVTR) 5000+ g/m²/24h önerilir.
• Yaka-boyun teması: Yaka sertliği 4 saat sürekli kullanımda boyun/yaka tahriş yapmamalı; yumuşak dokumalı yaka kenarı standart önerisi, sert etiket veya nakış dikişi yaka içinde yasak.

İlke Tekstil Denizli fabrikası ergonomi testlerini 30 personelinden 6 kişilik ergonomi komitesi ile iç onay sürecinden geçirir; her numune parti 10 saatlik saha kullanım simülasyonu (saat başı değişen poz) ile test edilir ve 2005'ten beri edinilen 20+ sektör deneyimi çerçevesinde EN 13402 beden tablosu Türkiye antropometrik verisi ile kalibre edilmiş standart S-6XL aralığı tüm kurumsal siparişlerde uygulanır.

5. Toksik Madde ve OEKO-TEX Standart 100 İlişkisi

EN ISO 13688 kapsamında kumaş toksik madde kontrolü doğrudan test edilmez; ancak standart, kumaşın OEKO-TEX Standard 100 gibi tanınmış bir toksik madde belgesi ile sertifikalı olmasını şart koşar. Bu iki standart birlikte "tam uyum" setini oluşturur; OEKO-TEX belgesi yoksa EN ISO 13688 sertifikası tek başına yeterli sayılmaz. Kurumsal tedarikte her iki belge numarası birlikte istenmelidir.

• OEKO-TEX Standard 100 kapsamı: 100+ zararlı kimyasal parametrede (ağır metaller, azo boya, formaldehit, klor fenoller, pestisit kalıntıları) test yapar; ürün sınıflandırmaları Kategori I (bebek) - IV (dış mekan) olarak değişir.
• İş yeleği için kategori: İş kıyafeti tipik olarak Kategori II (cilt teması olan) altında değerlendirilir; kumaş pH 4,0-7,5 aralığında olmalı ve alerjen renklendiriciler (azo amin, dispers boya) tespit edilmemelidir.
• Yan ürünler kapsamı: Cırt cırt, fermuar, logo baskı pigmenti, nakış ipi ayrı OEKO-TEX belgesi ile sunulmalı; kumaş onaylı ama logo baskı boyası sertifikasız ise toplam ürün standart dışıdır.
• Test periyodu ve yenileme: OEKO-TEX belgesi 1 yıl geçerli; süre sonunda yenileme için yeniden test zorunlu. Eski tarihli belge teklif aşamasında reddedilmelidir.
• Doğrulama aracı: www.oeko-tex.com/label-check sayfasında belge numarası online sorgulanabilir; sahtesi bu portal ile ayırt edilir. Kurumsal tedarikte her sipariş öncesi bu doğrulama yapılmalıdır.

İlke Tekstil Denizli fabrikası 2005'ten beri tüm kumaş tedariğini OEKO-TEX Standard 100 onaylı iplikçilerden (Denizli tekstil bölgesi) sağlamakta; reaktif boya süreci, anti-mikrobiyal bitim ve kimyasal işlemler tam izlenebilir durumdadır. Her parti numarasına ait OEKO-TEX belge numarası teklifte şeffafça paylaşılır ve müşteri online doğrulama yapabilir.

6. Etiketleme ve CE İşaretleme Zorunlulukları

EN ISO 13688 uyumlu iş yeleği, AB Yönetmeliği 2016/425 kapsamında CE işareti taşımak zorundadır. CE işareti üreticinin kendi beyanı ile değil, onaylı kuruluş (Notified Body) tarafından değerlendirilmiş uygunluk beyanı ile konulabilir. Etiket bilgileri piktogramlı, çok dilli ve dayanıklı olmalıdır; 50 yıkama sonrasına kadar okunaklığını korumalıdır.

• Zorunlu etiket bilgileri: Üretici adı + adresi, CE işareti + onaylı kuruluş numarası (4 haneli), KKD kategorisi, EN ISO 13688 + spesifik standart kodu, ürün tipi, beden, üretim tarihi, parti numarası ve yıkama sembolleri (ISO 3758).
• Etiket dayanımı: Etiket kumaş malzemesi iş kıyafeti ile aynı yıkama koşullarına dayanmalı; yazılar 50 yıkama sonrasında hala okunaklı olmalıdır. Ucuz yazıcı etiketi 10-20 yıkamadan sonra silinir ve standart ihlalidir.
• Çok dillilik: AB pazarında satılan ürünlerde ilgili ülke dillerinde etiket/kullanıcı bilgi broşürü sunulmalı; Türkiye için Türkçe, AB ihracatında İngilizce+Almanca+Fransızca+İspanyolca standart paketi tercih edilir.
• Piktogram standardı: Yelek üzerinde görünürlük, statik, kaynak, kesilme gibi koruma kategorileri ISO 7010 piktogramları ile gösterilir; karışıklığa yol açacak semboller veya yanlış piktogram standarttan ret gerekçesidir.
• Uygunluk beyanı (DoC): Her KKD için üretici tarafından hazırlanmış Uygunluk Beyanı belgesi; ürün test raporları ile birlikte 10 yıl süreyle saklanmalıdır. Denetimde talep edilir; eksiklik 5.000 € üzeri ceza demektir.

İlke Tekstil Denizli fabrikası tüm kurumsal siparişlerde EN ISO 13688 + EN ISO 20471 + OEKO-TEX Standard 100 piktogramlı, çok dilli (Türkçe + İngilizce + Almanca) ısı transfer dikişli etiketler kullanmakta; her parti numarasına ait Uygunluk Beyanı (DoC) belgesi 10 yıl süreyle elektronik arşivde saklanır ve kurumsal müşteriye talep üzerine sunulur. 2005'ten beri 300+ kurumsal referansta etiketleme kaynaklı şikayet sıfırdır.

7. Yıkama ve Bakım Talimatı (ISO 3758)

EN ISO 13688 kapsamında her iş yeleğinin yıkama ve bakım talimatı ISO 3758 piktogram standardı ile etiket üzerinde sunulmalıdır. Bu talimatlar hem kumaş performansının korunması hem standart uyumunun sürdürülmesi açısından kritiktir. Yanlış yıkama, kumaş yapısal bütünlüğünü bozabilir ve reflektör parlaklık değerini azaltabilir; bu durum CE işareti altında beyan edilen koruma değerinin düşmesine yol açar.

• Yıkama sembolleri (ISO 3758): Su sıcaklığı (30-40-60-90°C), yıkama programı (normal/hassas/elde), beyazlatıcı kullanım, kurutma, ütü ve kuru temizleme piktogramları standart tabloya göre kullanılır. Yanlış sembol seçimi etiket standarttan ret sebebidir.
• Yıkama sıcaklık tablosu: Pamuklu gabardin 40-60°C, bondit polyester 40°C, softshell bonded 30-40°C, polar fleece 30°C, reflektörlü 40°C azami. Reflektörlü yelekte 60°C üstü yıkama parlaklık değerini %15-25 düşürür.
• Ütü ve kurutma: Pamuklu gabardin orta ısı (150°C altı), polyester düşük ısı (110°C altı), softshell ütülenmez. Tumble dry polar ve softshellde yasak; doğal kurutma önerilir.
• Beyazlatıcı ve deterjan: Klor beyazlatıcı tüm koruyucu iş kıyafetinde yasak; renkli ve reflektörlü yeleklerde standart OEKO-TEX uyumlu deterjan önerilir. Agresif deterjan ve yumuşatıcı OEKO-TEX sertifika süresinin kısalmasına neden olur.
• Kullanım ömrü tahmini: Standart 50 yıkama sonrası renk koruma %95+, dikim bütünlüğü %98+, reflektör parlaklık değeri %85+ olmalıdır; altında düşüş durumunda ürün KKD ömrü sona ermiş demektir ve yenilenmesi gerekir.

İlke Tekstil Denizli fabrikasında üretilen her iş yeleği ISO 3758 piktogram standardı ile Türkçe + İngilizce çift dilli yıkama talimatı etiketli olarak sunulur; 2005'ten beri edinilen deneyim ile kumaş/logo/reflektör tipine özel yıkama protokolü her kurumsal müşteriye ek broşür olarak iletilir. 300+ kurumsal referansta 50 yıkama sonrası kumaş parametrelerinin korunması oranı %95+ kayıt altına alınmıştır.

8. Diğer Standartlarla İlişki ve KKD Kategori

EN ISO 13688 tek başına iş yeleği için yetersizdir; spesifik koruma ihtiyacına göre üzerine ek standartlar eklenir. AB Yönetmeliği 2016/425, KKD'yi 3 kategoride sınıflar: Kategori I (basit, minimum risk), Kategori II (orta, üretici beyanı + numune test), Kategori III (karmaşık, AB tip incelemesi + yıllık denetim). Her kategori farklı onaylı kuruluş değerlendirme prosedürü gerektirir.

• KKD Kategori I: Mekanik darbe dışı riskler, basit hava koşulu, minimal kimyasal temas. Üretici Uygunluk Beyanı yeterli, AB tip incelemesi yok. İş yeleği genelde bu kategoride değerlendirilir.
• KKD Kategori II: Orta seviye mekanik, biyolojik, iklimsel risk. Onaylı kuruluş tarafından AB Tip İncelemesi + numune test sertifikası zorunlu. Reflektörlü iş yeleği çoğunlukla Kategori II'dir.
• KKD Kategori III: Ölümcül risk (kaynak, kimyasal, yüksek voltaj, ısı/alev, düşme). AB Tip İncelemesi + yıllık üretici denetimi (Modul D veya Modul C2) zorunlu. Enerji/maden iş yeleği bu kategoriye girebilir.
• EN ISO 20471 görünürlük: Reflektörlü iş yeleği için Sınıf 1/2/3 sınıflandırması. EN ISO 13688 uyumu ön koşul; görünürlük standardı bağımsız eklenir.
• EN 1149 antistatik / EN 11611 kaynak / EN 343 hava koşulu: Spesifik iş ortamı ihtiyacına göre eklenir. Her biri ayrı onaylı kuruluş testi, ayrı etiket piktogramı ve ayrı sertifika numarası gerektirir.

İlke Tekstil Denizli fabrikası KKD Kategori I-II kapsamında iş yeleği üretimi standart olarak sunmakta; Kategori III (kaynak, kimyasal, ölümcül risk) talep edilen sipariş için AB onaylı kuruluş partneri (BSI, ITS, TÜV) ile koordineli özel seri üretim yürütülmektedir. 2005'ten beri EN ISO 13688 + EN ISO 20471 + OEKO-TEX Standard 100 üçlüsü sabit, EN 1149 ve EN 11611 opsiyon olarak 300+ kurumsal referansa sunulmuştur.

9. Tedarikçi Doğrulama Kontrol Listesi

Tedarikçiden EN ISO 13688 uyum iddiası alındığında, OSGB/İSG uzmanı aşağıdaki 8 maddelik kontrol listesini numara düzeyinde doğrulamalıdır. Sahte veya geçersiz belge sektörde yaygın bir sorundur; sadece "belge var" iddiasına güvenmek denetim sırasında alıcı firmayı açık bırakır. Bu kontrol listesi ihale şartnamesinde ve sözleşmede referans olarak kullanılabilir.

• Onaylı kuruluş doğrulama: Belgede görünen onaylı kuruluş (Notified Body) 4 haneli numara AB NANDO veritabanında (ec.europa.eu/growth/tools-databases/nando) online sorgulanabilir. Kurum aktif mi, yetki kapsamı EN ISO 13688'i içeriyor mu kontrol edilir.
• Belge numarası ve tarihi: Sertifika numarası, düzenleme tarihi ve geçerlilik bitiş tarihi belgede açık görünmelidir; 5 yıldan eski veya süre dolmuş belgeler tekrar test gerektirir.
• Ürün adı ve kapsam: Belgede test edilen ürün adı siparişteki ürünle aynı olmalı; "iş yeleği" siparişi için "iş tulumu" belgesi yetersizdir. Kapsam metni dikkatle okunmalıdır.
• TÜRKAK / NANDO akreditasyonu: Türkiye'de test yapan laboratuvar TÜRKAK akredite (AB dış olmalı, çünkü AB kabulü için ayrı onaylı kuruluş gerekli); TÜRKAK portalda ikincil doğrulama yapılabilir.
• OEKO-TEX + ISO 9001 çapraz kontrol: Üretici aynı zamanda OEKO-TEX Standard 100 ve ISO 9001 belgelerine sahip olmalı; bu üçlü paket tedarikçi olgunluğunun göstergesidir. Tek sertifikalı tedarikçi risklidir.
• Test raporu ekleri: EN ISO 13688 sertifikasına eklenen test raporları (mekanik, ergonomi, OEKO-TEX) açılabilir olmalı; sadece özet sayfa sunulan belgede gizli eksiklik olabilir.
• Fabrika denetimi: Büyük siparişte (5.000+ adet) fabrika ziyareti yaparak kapasite, dikim hattı ve kalite kontrol süreci yerinde doğrulanmalıdır. Tedarikçi ziyaret kabul etmiyorsa endişe sinyalidir.
• Referans araması: En az 3 eski kurumsal müşteri aranarak teslim süresi, belge tutarlılığı ve sertifika güncelliği sorulmalıdır; referans listesi olmayan tedarikçi kriter dışı bırakılmalıdır.

İlke Tekstil Denizli fabrikası EN ISO 13688 sertifikasının belge numarası, onaylı kuruluş bilgisi, geçerlilik tarihi ve test raporları 4 aktif sertifika paketiyle birlikte teklif aşamasında şeffafça paylaşır; fabrika ziyareti (30 personel + kalite kontrol hattı) kurumsal müşterilere ücretsiz sunulur. 2005'ten beri 300+ kurumsal referansın her biri için NANDO doğrulamasına açık belge dosyası tutulmaktadır. Diğer sertifika detayları için 2026 Sertifika Rehberi, EN ISO 20471 standardı ve inşaat sektörü sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.

Test Kategorisi	Test Standardı	Minimum Kabul Eşiği	Uygulama	İlgili Ürün
Çekme dayanımı	ISO 13934-1	200 N	Kumaş	Tüm iş yelekleri
Yırtılma mukavemeti	ISO 13937-2	15 N	Kumaş	Tüm iş yelekleri
Aşınma direnci	ISO 12947-2 Martindale	10.000 devir	Kumaş	Gabardin, bondit
Dikiş mukavemeti	ISO 13935-2	180-200 N	Ana+kritik dikiş	Tüm iş yelekleri
Boyut stabilitesi	ISO 6330 + ISO 5077	%3 altı çekme	5 yıkama	Tüm kumaşlar
pH ve toksik madde	OEKO-TEX 100	pH 4,0-7,5 + 100+ test	Kumaş + aksesuar	Tüm KKD
Ergonomi	EN ISO 13688 Bölüm 6	10 pozisyon hareket	Bitmiş ürün	Yelek + kombinli
Etiket dayanımı	EN ISO 12947 + yıkama	50 yıkama okunur	Etiket	Tüm KKD

10. Sıkça Sorulan Sorular

EN ISO 13688 ile EN ISO 20471 farkı nedir?

EN ISO 13688 tüm koruyucu iş kıyafetleri için genel şart standardıdır; kumaş dayanımı, ergonomi, etiketleme ve OEKO-TEX ilişkisi gibi temel gereksinimleri tanımlar. EN ISO 20471 ise sadece yüksek görünürlük (reflektörlü) iş yeleği için ek koruma standardıdır; Sınıf 1/2/3 olarak reflektör band genişliği ve florasan kumaş oranını belirler. İki standart birlikte uygulanır: EN ISO 13688 temel katman, EN ISO 20471 üst katman. Sadece EN ISO 20471 belgesi yeterli değildir.

EN ISO 13688 belgesi kaç yıl geçerli?

Standart tipik olarak 3-5 yıllık periyotta yenilenir; üretici talebine göre bu süre değişebilir. Ancak aşağıdaki durumlarda belge yenilenmeli: (1) kumaş parti/tedarikçi değişikliği, (2) üretim yeri/şehir değişikliği, (3) ürün teknik şartnamesinde 10%+ değişiklik, (4) yeni standart sürümü yayınlanması (EN ISO 13688:2024 gibi). Kurumsal siparişte belge tarihi 3 yıldan yeni olmalı ve NANDO veritabanında aktif olarak görünmelidir. Süre dolmuş belgeler tekrar test gerektirir.

KKD Kategori II ve III arasındaki fark nedir?

Kategori II orta seviye risk (düşme, orta hava, standart görünürlük) için; üreticinin onaylı kuruluş tarafından AB Tip İncelemesi yaptırması ve tipik örnek üzerinden sertifika alması yeterli. Kategori III ise ölümcül risk (kaynak, kimyasal, yüksek voltaj, yüksek ısı, düşme) için; AB Tip İncelemesi + yıllık üretici denetimi (Modül D veya Modül C2) zorunlu. Maliyet ve süre açısından Kategori III üretimi 3-5 kat daha pahalı ve zaman alıcıdır. Standart iş yeleği genelde Kategori I-II'dir.

Sertifika belgesini nasıl doğrulayabilirim?

İki platform kullanılır: (1) ec.europa.eu/growth/tools-databases/nando NANDO veritabanı — belgede görünen onaylı kuruluş 4 haneli numara sorgulanır, kurum aktif mi ve EN ISO 13688 yetkisi var mı kontrol edilir. (2) TÜRKAK turkak.org.tr portal — Türkiye'de test yapan laboratuvar akreditasyonu sorgulanır. Ek olarak tedarikçiden belgenin PDF orijinalinin e-posta ile iletilmesi ve test raporlarının eklerinin açılır olması istenir. Sahte belgeler bu çapraz kontrol ile ayırt edilir.

CE işareti olmadan iş yeleği satılabilir mi?

Hayır — AB Yönetmeliği 2016/425 kapsamında koruyucu iş kıyafeti CE işaretsiz AB pazarında satılamaz; Türkiye'de CE Uygunluk Mevzuatı ile aynı kural uygulanır. CE işareti olmayan ürün kurumsal ihalelere katılamaz, denetimde eksiklik yaratır ve idari para cezasına (2.000-8.000 TL başına) neden olabilir. CE işareti yalnızca onaylı kuruluş tarafından değerlendirme yapılmış ürünlere konulabilir; üreticinin kendi beyanı ile CE konulması sahtecilik ihlalidir.

Yıkama talimatı etiketi yanlış olursa ne olur?

Yıkama talimatı etiketinde yanlış sembol (örn. 60°C yıkama yazıyorken reflektörlü yelek için maksimum 40°C olmalı) veya eksik sembol kullanılması EN ISO 13688 ihlalidir. Sonuçları: (1) kullanıcı yanlış yıkama ile kumaş ve reflektör performansı düşer; (2) üretici Uygunluk Beyanı geçersiz sayılır; (3) denetimde standart dışı ürün olarak kayıt edilir; (4) ithalatta AB gümrük reddi yaşanabilir. İlke Tekstil Denizli ISO 3758 piktogram tablosunu kumaş tipine özel kalibre eder ve kurumsal müşteriye yıkama protokolü broşürü teslimle birlikte iletir.

EN ISO 13688 olmayan iş yeleği kullanılabilir mi?

Özel kullanım (ev, etkinlik promosyon, moda) amaçlı ise serbest; ancak işyerinde KKD olarak 6331 sayılı İSG Kanunu kapsamında kullanılamaz. İşveren EN ISO 13688 olmayan yelek verirse: (1) denetim tutanağında KKD eksikliği kayıtlara girer, (2) iş kazası durumunda işveren ağır kusurlu sayılabilir, (3) idari para cezası 2.000-8.000 TL arası uygulanır. OSGB/İSG uzmanı iş yeleği tedariğinde EN ISO 13688 belgesini zorunlu olarak aramalıdır. İlke Tekstil Denizli 2005'ten beri tüm kurumsal üretimini bu standart çerçevesinde yürütür.